Concurrentiebeding

Een concurrentiebeding in de arbeidsovereenkomst beperkt een werknemer na het eindigen van de arbeidsovereenkomst in de mogelijkheden elders werkzaam te zijn en verhindert hem/haar bijvoorbeeld om bij concurrenten van de ex-werkgever aan de slag te gaan. De werknemer wordt door een beding als dit in zijn mogelijkheden beperkt en daarom is een concurrentiebeding enkel geldig als het schriftelijk overeengekomen is en wanneer aan de strenge eisen hiervoor is voldaan. Nb: een zogenaamd ‘relatiebeding’ is een verschijningsvorm van een concurrentiebeding. Ook dat kan dus niet zomaar of zonder meer worden afgedwongen.

Vereisten concurrentiebeding

Een concurrentiebeding is enkel geldig indien dit is aangegaan met een meerderjarige werknemer én (schriftelijk) is opgenomen in de arbeidsovereenkomst. Een verwijzing in de arbeidsovereenkomst naar een beding dat ergens anders is opgenomen, is eveneens mogelijk, zij het enkel onder strenge voorwaarden.

Belangenafweging

In beginsel geldt ook voor een concurrentiebeding: afspraak is afspraak. Een werknemer zal het concurrentiebeding moeten respecteren en zal bij overtreding de overeengekomen boetes verbeuren (het is aan te bevelen om aan een concurrentiebeding een boetebeding te koppelen zodat bij overtreding direct boetes zijn verbeurd). In de wet is echter opgenomen dat een rechter – op verzoek van de werknemer – een concurrentiebeding geheel of gedeeltelijk kan vernietigen. Bij een gedeeltelijke vernietiging kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het verkorten van de duur van het concurrentiebeding (bijvoorbeeld van vijf jaar naar één jaar) of het beperken van de geografische werking. De rechter zal een belangafweging moeten maken. De werkgever zal er belang bij hebben om de bedrijfsgeheimen en zijn concurrentiepositie zo goed als mogelijk te beschermen. Het belang van de werknemer zal er veelal in liggen dat hij door het beding nadeel ondervindt bij het vinden van ander werk.

Het is hierbij eveneens van belang om het concurrentiebeding zo duidelijk, nauwkeurig en concreet mogelijk te formuleren. Het dient voor de werknemer namelijk duidelijk te zijn voor wie, waarvoor en hoe lang het beding na einde dienstverband geldt. Uit de rechtspraak volgt dat onduidelijkheden vaak voor rekening en risico van de werkgever komen.

Functiewijzigingen

Naast een goede en duidelijke motivering is het voor de rechtsgeldigheid van het concurrentiebeding goed om bedachtzaam te zijn op tussentijdse functiewijzigingen. Bij een functiewijziging gedurende de loop van de arbeidsovereenkomst die zo ingrijpend van aard is dat het reeds overeengekomen concurrentiebeding aanmerkelijk zwaarder gaat drukken, zal een dergelijk beding daarom opnieuw overeengekomen moeten worden (tenzij de wijziging ten tijde van het aangaan van de arbeidsovereenkomst was voorzien). Wordt dit nagelaten dan zal het concurrentiebeding (gedeeltelijk) haar werking kunnen verliezen.

Arbeidsovereenkomst bepaalde tijd

Sinds de invoering van de Wet Werk en Zekerheid (WWZ) is de hoofdregel dat het niet is toegestaan om een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd op te nemen. Het is enkel mogelijk om een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd op te nemen indien hierbij schriftelijk gemotiveerd wordt dat het beding noodzakelijk is vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Uit de rechtspraak over dit onderwerp volgt dat strenge eisen aan de motivering gesteld worden. Bij een gebrekkige motivering verliest het overeengekomen concurrentiebeding haar geldigheid.

Onrechtmatige werknemersconcurrentie

Wanneer geen concurrentiebeding is overeengekomen, geldt als uitgangspunt dat het een ex-werknemer vrijstaat zijn voormalige werkgever te beconcurreren. Enkel indien er sprake is van onrechtmatige werknemersconcurrentie is dit niet geoorloofd en kan een werknemer hiervoor aansprakelijk gehouden worden. Van onrechtmatige werknemersconcurrentie is sprake indien:

  1. De werknemer het ‘duurzame bedrijfsdebiet’ van zijn voormalig werkgever heeft afgebroken;
  2. De afbreuk substantieel is en stelselmatig heeft plaatsgevonden;
  3. De afbreuk met behulp van de kennis en met gegevens die de werknemer van zijn voormalig  werkgever beschikbaar kreeg, heeft plaatsgevonden.

Het is aan de voormalig werkgever om het bovenstaande aan te tonen.

Relatiebeding

Vaak wordt in de arbeidsovereenkomst naast een concurrentiebeding ook een relatiebeding opgenomen. Een relatiebeding beperkt een werknemer (direct of indirect) werkzaam te zijn voor klanten van de werkgever. Voor een relatiebeding gelden dezelfde voorwaarden als voor een concurrentiebeding.

Tot slot

Het motiveren en opstellen van een concurrentiebeding in de arbeidsovereenkomst luistert zeer nauw. Het arbeidsrechtteam van Valegis Advocaten heeft ruime ervaring met het opstellen van concurrentiebedingen en/of het behandelen van geschillen hierover. Bij vragen hierover helpen zij u graag verder.

Meer informatie

Wij hebben ruime ervaring met al het bovenstaande: ons arbeidsrechtteam is u graag van dienst.