De afgelopen weken is er veel ophef geweest rondom het verspreiden van geluids- en beeldopnames. Iedereen heeft wel een mening over dit onderwerp. Maar wat zegt de wet hierover?  Mogen geluids- en beeldopnames (in het geheim) gemaakt worden en mogen ze worden verspreid? Zo niet, kan dan schadevergoeding worden gevorderd of een boete worden opgelegd? Deze vragen staan in deze nieuwsbrief centraal.

Mag je geluids- en beeldopnames maken?

Iemand die geen deelnemer is aan een gesprek in een woning of besloten binnen- of buitenruimte, mag dit gesprek niet opnemen. Dit betekent dat het niet strafbaar is om gesprekken waaraan je zelf deelneemt op te nemen, ook niet wanneer je gesprekspartner hiervan niet op de hoogte is gesteld. Daarnaast is het opzettelijk filmen of fotograferen van personen met een camera in de openbare ruimte verboden, tenzij dit vooraf duidelijk is aangekondigd.

Mag je geluids- en beeldopnames publiceren?

De wet stelt het publiceren van foto’s en filmpjes met de bedoeling er ruchtbaarheid aan te geven en er opzettelijk iemands eer of goede naam mee aan te tasten strafbaar. Dit is smaad. Ook het verspreiden van deze filmpjes via social media draagt bij aan het geven van ruchtbaarheid en tast iemands eer of goede naam aan. Dit valt ook onder smaad, ook indien het in besloten kring wordt afgespeeld. Boven is in dat geval sprake van overtreding van de wet bescherming persoonsgegevens.

Burgerlijk rechterlijke en strafrechtelijke gevolgen

Vervolgens is het de vraag welke stappen iemand kan ondernemen wanneer van hem/haar geluids- en/of beeldopnames zijn gemaakt en gepubliceerd. Zowel het burgerlijke recht als het strafrecht bieden verschillende mogelijkheden.

Civielrechtelijk

Deels wordt bescherming geboden via het portretrecht, het recht van iemand van wie op de een of andere wijze beeldmateriaal is gemaakt (bijvoorbeeld door middel van foto’s of filmpjes) tegen de publicatie daarvan op te komen. Dit wordt portretrecht genoemd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de situatie waarin wel en geen opdracht is tot het maken van dergelijk beeldmateriaal. Indien een opdracht bestaat, dient de “geportretteerde” altijd toestemming te geven voor het openbaar maken hiervan. Wanneer geen opdracht is gegeven, geldt niet een absoluut verbod tot het openbaar maken van de beelden. Degene die in dat geval tot publicatie overgaat, moet dan wel een belangenafweging maken tussen de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de geportretteerde en de vrijheid van meningsuiting van degene die de beelden openbaar maakt.

Een gedupeerde van een zonder toestemming verspreide foto of film kan wegens schending van het portretrecht deze foto of de film laten verwijderen. Degene om wiens portret het gaat moet daar dan wel een redelijk belang bij hebben. Wanneer sprake is van een foto of film die seksuele, erotische of naakte beelden van iemand bevat, dan is er al gauw sprake van een dergelijk redelijk belang.

Daarnaast kan een schadevergoeding worden gevorderd omdat sprake kan zijn van een onrechtmatige daad. De hoogte van de schadevergoeding die wordt toegekend op grond van een onrechtmatige daad hangt onder andere af van het medium dat is gebruikt voor de plaatsing van de beelden. Een plaatsing in een lokale krant heeft minder impact dan vertoning op nationale televisie. Daarnaast zal ook gekeken worden naar de kwaliteit van het beeld (is iemand herkenbaar?) en de grootte van het bereik van het medium.

Een gedupeerde kan ook een schadevergoeding vorderen wegen schending van de wet bescherming persoonsgegevens.

Strafrechtelijk

Naast het civiele recht, kan een gedupeerde zich ook op grond van het strafrecht verzetten tegen de gemaakte en/of gepubliceerde geluids- of beeldopnames.

Op het maken van geluidsopnames waaraan de persoon die het opneemt zelf geen deelneemt, staat een gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of een geldboete van maximaal €20.500,-. Daarnaast kan het verspreiden van beeldmateriaal om iemands eer of goede naam aan te tasten smaad opleveren. Iemand die slachtoffer is van smaad kan hiervan aangifte doen bij de politie. Op smaad staat een gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of een geldboete van maximaal €8.200,-.

Conclusie

Een gedupeerde kan zich op verschillende manieren verzetten tegen het publiceren van geluids- en beeldopnames. Het zal afhangen van de omstandigheden van het geval of het maken of het verspreiden van de geluids- of beeldopnames onrechtmatig en strafbaar is en/of dat hiervoor schadevergoeding gevorderd kan worden.

Tot slot

U kunt voor vragen over dit onderwerp contact met ons opnemen op telefoonnummer 0703196040 of per e-mail.

Valegis Advocaten
Natascha Niewold     n.niewold@valegis.com
Dick van Deventer    d.vandeventer@valegis.com
Daphne Jerphanion  d.jerphanion@valegis.com