Normalisering rechtspositie ambtenaren

De Wet Normalisering rechtspositie ambtenaren gaat ervoor zorgen dat ambtenaren dezelfde rechtspositie zullen krijgen als gewone werknemers. Het is de bedoeling dat deze wet per 1 januari 2020 in werking gaat treden. De vraag die velen bezighoudt is wat dat gaat betekenen voor overheidswerkgevers die zich willen voorbereiden en ambtenaren die het aangaat.

Nieuwe arbeidsovereenkomsten?

De ambtelijke aanstelling van ambtenaren komt eenzijdig tot stand, terwijl de arbeidsovereenkomst van gewone werknemers tot stand komt op basis van wilsovereenstemming tussen partijen. Dit is een wezenlijk verschil. Ook voor ambtenaren gaat gelden dat zij op basis van een arbeidsovereenkomst werkzaam zullen zijn. Overheidswerkgevers hoeven niet met alle zittende ambtenaren met ingang van de wet nieuwe arbeidsovereenkomsten aan te gaan, omdat de wet regelt dat op het tijdstip van de overgang de aanstelling van rechtswege wordt omgezet in een arbeidsovereenkomst. Voor nieuwe medewerkers zal echter wel een arbeidsovereenkomst opgesteld moeten worden.

Verandering voor ambtenaren?

In beginsel blijft alles hetzelfde voor de genormaliseerde ambtenaar. Op het tijdstip van de overgang maken bestaande beslissingen, afspraken en toezeggingen inzake arbeidsvoorwaarden (denk aan de duur van het dienstverband, bezoldiging, werktijden, rooster, verlof, faciliteiten voor de uitoefening van de functie en studiefaciliteiten) deel uit van de arbeidsovereenkomst. Met ingang van de datum dat de wet wordt ingevoerd moeten de arbeidsvoorwaarden geregeld zijn in een Cao. Het resultaat van Cao-onderhandelingen kan zijn dat arbeidsvoorwaarden later wel alsnog in negatieve zin wijzigen.

Er gaat ander procesrecht en ander ontslagrecht gelden. In het huidige ambtenarenrecht moet een ambtenaar tegen een besluit ageren middels bezwaar en daarna (hoger) beroep bij de bestuursrechter. In het arbeids(proces)recht, dat van toepassing wordt op ambtenaren, bestaat er geen besluitbegrip en (meestal) ook geen bestuurlijke voorfase. Er is wel een preventieve ontslagtoets door de kantonrechter of UWV. Zowel ambtenaren als hun werkgevers zullen dus kennis moeten opdoen van het arbeids(proces)recht.

Voorbereiding op de normalisering

Overheidswerkgevers moeten hun personeelsmedewerkers en leidinggevenden scholen in het arbeidsrecht. Alle bestaande regels die betrekking hebben op de rechtspositie van ambtenaren moeten worden omgezet in een Cao. Er moeten dus privaatrechtelijke cao’s afgesloten worden en mogelijk zullen er werkgeversverenigingen opgericht moeten worden. Inhoudelijke Cao-vraagstukken zullen geregeld moeten gaan worden, zoals de wijze van cao-overleg, de vervanging van de huidige overlegprotocollen, de omgang met geschillen/bezwarencommissies en de verschillen in rechtspositieregelingen en Burgerlijk Wetboek. Tot slot zullen individuele afspraken met ambtenaren geïnventariseerd moeten worden. Hierbij zullen ondernemingsraden een rol kunnen spelen.

Kortom: er is werk aan de winkel voor overheidswerkgevers, voor ondernemingsraden en voor organisaties van overheidspersoneel. 2020 lijkt nog ver weg maar wacht niet te lang!

Meer informatie

Wij hebben ruime ervaring met al het bovenstaande: ons ambtenarenrechtteam is u graag van dienst.